
تیروئیدتیروئید و بیماریهای مربوط به آن تیروئید غده ای است در گردن و جلوی نای که قوامی نرم دارد و از دو لوب تشکیل شده است که به وسیله قسمت نازکی به هم متصل هستند که ایسموس نام دارد.معمولا 15 تا 25 گرم وزن دارد و بسیار پرخون است.پشت آن چهار غده پاراتییروئید وجود دارد که هورمون پاراتورمون را تولید می کنند که در تنظیم غلظت کلسیم بدن نقش دارد.
بقیه در ادامه مطلب : هورمونهای تیروئیدی سلولهای تیروئید ، هورمون مختلف ترشح میکنند. تیروکسین (T4) ، تری یدوتیرونین ( T3) که معمولا هورمونهای تیروئیدی نامیده میشوند و کلسی تونین (Calcitonine).
جذب متابولیسم ید وجود ید برای سنتز هورمونهای تیروئید اهمیت اساسی دارد. در حقیقت غده تیروئید مصرف کننده اصلی ید در بدن است و کمبود ید به اختلالاتی در کار تیروئید منجر میشود. ید توسط غذا به بدن و توسط دستگاه گوارش جذب میشود.
تنظیم کار تیروئید ترشح هورمون تیروئید یا محرک تیروئید (TSH) ، آزاد سازی هورمونهای تیروئیدی را کنترل میکند، میزان ترشح TSH نیز بر اساس سطوح هورمونهای تیروئید در خون تنظیم میشود. اگر هورمون تیروئید در خون کاهش پیدا کند. ترشح TSH افزایش مییابد و در نتیجه سطح T3 و T4 در خون بالا میرود. هورمون آزاد کننده تیروتروپین (TRH) که از هیپوتالاموس ترشح میشود، آزاد شدن TSH از غده هیپوفیز را تا حدودی تعدیل میکند.
کار هورمونهای تیروئید اصلیترین کار T3 و T4 کنترل فعالیت متابولیک سلول است. تیروکسین ، تری ید و تیرونین نمو صحیح مغز را ممکن میسازند، تولید ادرار ، تجزیه پروتئینها و جذب گلوکز توسط سلولها ، را افزایش میدهد. کلسی تونین یا تیروکلسی تونین توسط تیروئید ترشح میشود. اما تحت کنترل TSH قرار ندارد. این هورمون در پاسخ به افزایش سطح کلسیم پلاسمای خون ترشح میشود و با افزایش دادن رسوب کلسیم در استخوان سطح کلسیم در پلاسما را پایین میآورد.
کم کاری تیروئید و میکزدم Hypothyroidism and Myxedema كم كاری تیروئید بیماری ای است كه غده تیروئید به عللی قادر به تولید هورمون نیست و از آنجایی كه كاركرد این غده برای همه عمر ضروری است، كمبود هورمون آن در همه سنین باعث به وجود آمدن علایم گوناگون می شود.
علایم كم كاری تیروئید چیست؟ مانند همه بیماری ها، این بیماری هم شدت و ضعف دارد؛ یعنی گاهی علایم آنقدر خفیف است كه سالهای طولانی بیمار به پزشك مراجعه نمی كند و گاه آنقدر شدید است كه طی روزهای اول زندگی به آن مشكوك شده و پزشك آزمایشهای لازم را درخواست می كند. مهمترین علایم در روزها و هفته های اول زندگی می تواند ورم سر و صورت شیرخوار، زردی طولانی مدت، به موقع بسته نشدن ملاج كودك و همچنین اختلال در رشد و نمو او باشد. علائم بالینی در ابتدا غیر اختصاصی مفرط بیمار مانع میشود کار روزانه خود را بطور کامل انجام دهد. شکایاتی مثل ریزش مو ، شکنندگی ناخنها و خشکی پوست در این بیماران شایع است. امکان بیحس شدن یا تیغ شدن انگشتان نیز وجود دارد. گاهی بیمار از خشن شدن صدا شکایت دارد. علاوه بر از بین رفتن میل جنسی ، بیماران مونث دچار اختلالات قاعدگی مثل منوراژی یا آمنوره نیز میشوند. در کم کاری شدید تیروئید ، درجه حرارت و سرعت ضربان قلب از حد طبیعی کمتر میشوند. وزن بیمار ، حتی بدون افزایش مصرف غذا معمولا رو به افزایش میگذارد، با این وجود احتمال کاشکسی در کم کاری شدید وجود دارد. ضخامت پوست به علت تجمع پلی ساکارید در بافتهای زیر پوستی (میکزدم) افزایش مییابد. صورت بیمار حالت بیتفاوتی پیدا میکند و مثل ماسک میشود. بیمار در محیط گرم نیز از سرما شکایت دارد. با پیشرفت بیماری پاسخهای عاطفی بیمار کند میشود. فرآیندهای هوشی کند میشود. و بیمار حالت بیتفاوتی پیدا میکند. اندازه زبان ، دستها و پاها در اکثر مبتلایان بزرگ میشود. بیمار از یبوست شکایت دارد. همان طور كه ذكر شد، بعضی از بیماران تنها به دلیل خستگی و خواب آلودگی به پزشك مراجعه می كنند و ممكن است هیچ كدام از سایر علایم ذكر شده را نداشته باشند و عده ای البته تقریباً تمامی علایم كم كاری تیروئید را دارا می باشند.
گواتر آن طور كه عموم مردم تصور می كنند به معنی كم كاری تیروئید نیست، بلكه تنها معنی بزرگ شدن غده تیروئید را می دهد. گواتر از نظر شكلی به دو نوع: منتشر و ندولر تقسیم می شود، در نوع منتشر تمام غده تیروئید به میزان تقریباً یكسان رشد می كند و بزرگ می شود، در حالی كه در نوع ندولر، تیروئید هم در نگاه و هم در لمس توسط پزشك به صورت غده، غده در می آید.
چگونه این بیماری تشخیص داده می شود؟ امروزه به دلیل توجه بیش از حد به سلامتی و حضور پزشكان در رسانه ها مانند رادیو، تلویزیون و روزنامه، اطلاعات همگانی درباره بسیاری از بیماری ها افزایش یافته است و بیماران با شنیدن و خواندن علایم بالینی، آنها را با علایم خود مطابقت داده و برای اثبات یا رد بیماری به پزشك مراجعه می كنند. پزشك نیز با معاینه تیروئید او، در صورت لزوم آزمایشهای مورد نظر را تقاضا كرده و با اثبات بیماری، آن را درمان می كند.
چرا دچار كم كاری تیروئید می شویم؟ علت كم كاری تیروئید در سنین مختلف فرق می كند، به عنوان مثال در دوران شیرخوارگی و كودكی شایع ترین علت این بیماری، اختلالات ژنتیكی در تولید این هورمون است، به طوری كه با حداقل مقدار لازم تولید شده، شیرخوار در همان روزهای اول زندگی دچار علایم می شود.
چرا لازم است همیشه علت كم كاری را بفهمیم؟ درصدی از بیماران، مبتلا به نوعی كم كاری می شوند كه طی چند ماه خود به خود بهبود می یابد و لازم نیست بیمار برای همه عمر دارو مصرف كند، مانند حالتی كه كم كاری به طور گذرا پس از حاملگی روی می دهد و نتیجه آن درمان كوتاه مدت است، اما در سایر موارد درمان برای همه عمر لازم است، پس تشخیص علت كم كاری تیروئید امری ضروری است.
درمان كم كاری تیروئید چیست؟ غده تیروئید یكی از غددی است كه مجموعه آنها را غدد داخلی می نامیم و كار آنها تولید موادی با نام هورمون است كه در داخل خود ساخته و به خون وارد می كنند تا در تمام رگها به گردش در بیاید و كار خود را انجام دهد.
حال این سؤال مطرح می شود كه یك بیمار مبتلا به كم كاری تیروئید، روزانه به چند قرص تیروئید نیاز دارد؟ اگرچه با دیدن بیمار و مشاهده شدت كم كاری در آزمایشهای اولیه او تا حدودی می توان تعداد قرص های لازم را حدس زد، ولی درمان كم كاری تیروئید از راه آزمون و خطاست؛ یعنی ابتدا به بیمار روزی یك قرص می دهیم و پس از مدتی كه معمولاً حدود یك تا دو ماه است، آزمایشها را تكرار می كنیم و براساس جواب آزمایش ها نسبت به كاهش یا افزایش میزان قرصها تصمیم گیری می كنیم.
یك بیمار مبتلا به كم كاری تیروئید تا چه زمانی نیاز به قرص تیروئید دارد؟ متأسفانه بسیاری از بیماران این نكته را نمی دانند. در حدود 95 درصد بیماران، برای همه عمر نیاز به قرص دارند. حال اگر بیمار پس از چند ماه كه حال عمومی اش خوب شد، ورم برطرف گردید و رنگ پریدگی از بین رفت، بدون مشورت با پزشك قرص را قطع كند، دوباره ماه ها بعد باید با خجالت به پزشك خود مراجعه كرده و از بازگشت علایم شكایت كند.
بیماران معمولاً هر چند وقت یك بار به ویزیت پزشك نیازمندند؟ در شروع بیماری، گاهی لازم است برای چند ماه، بیمار ماهانه توسط پزشك ویزیت شده و یا مورد آزمایش قرار گیرد، ولی پس از آنكه معلوم شد به چند قرص نیاز دارد و عارضه دیگری بر اثر مصرف قرص برای او به وجود نیامده است، هر 6 ماه تا یك سال، یك بار مورد معاینه و آزمایش قرار می گیرد، البته باید در حالات خاص مثل دوران كودكی كه سرعت رشد بالاست یا حالاتی كه بیمار حامله می شود و یا بیماری جدیدی به وجود می آید، بیمار تحت نظر باشد، در چنین حالاتی، فاصله بین ویزیتها و درخواست آزمایشها، ممكن است توسط پزشك دستخوش تغییر گردد. اگر جنین به عللی دچار كمبود هورمونهای تیروئید شود، به این حالت كم كاری تیروئید مادرزادی گفته میشود كه در صورت عدم تشخیص و درمان سریع و دقیق باعث آسیب سلولهای مغزی در نتیجه عقب افتادگی ذهنی دائمی كودك میشود.
تشخیص به موقع كم كاری تیروئید در نوزادان چه اهمیتی دارد؟ تشخیص به موقع كم كاری تیروئید در نوزادان و در مان به موقع آن از بسیاری از عوارض مهم این بیماری از جمله عقب ماندگی ذهنی جلوگیری میكند. در ماههای بعد، اتساع شكم، خشكی پوست، كندی رشد موها وناخنها، تاخیر در گردن گرفتن، كم تحركی، تاخیر در رویش دندانهای شیری، و تاخیر در رشد فیزیكی و ذهنی (مثل نشستن، صحبت كردن وراه رفتن) مشاهده میشود. رشد طولی بدن مختل میشود كه این اختلال میتوان به "كوتولگی با عدم تناسب اندامها و تنه " منجر شود . بسته شدن ملاجها (فونتانل) به تاخیر افتاده و در نتیجه نسبت سر به تنه دچار مشكل می شود و سر بزرگ به نظر میرسد.
در ابتدا باید گفت مصرف شیر مادر با مصرف قرص لووتیروكسین هیچ گونه مغایرتی ندارد. مصرف شیرخشكهایی با منشاء شیر گاو نیز بلامانع است. اما مصرف شیر خشكهای با منشاء سویا(مثل شیر خشك ایزومیل) میتواند از جذب قرص لووتیروكسین توسط بدن نوزاد جلوگیری كند. در صورتی كه چارهای به جز مصرف شیرهای با منشاء سویا نباشد، باید بین مصرف قرص لووتیروكسین و شیر خشك با منشاء سویا حدود یك ساعت فاصله انداخت یا با نظر پزشك معالج مقدار قرص لووتیروكسین را افزایش داد. نوع اولیه : بیش از 95 درصد موارد مبتلایان دچار کم کاری اولیه تیروئید هستند که اختلال عملکرد خود غده تیروئید است.
پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism Graves disease) شایع ترین علت این عارضه (85 درصد موارد) بیماری گریو است، که ناشی از تحریک بیش از حد غده ی تیروئید توسط سیستم ایمنی است. مصرف بیش از اندازه ی هورمون تیروئید یا داروهای حاوی هورمون تیروئید، فعالیت بیش از حد ندول های غده ی تیروئید و همچنین التهاب تیروئید که باعث ذخیره شدن و ترشح مقدار زیادی هورمون در خون می شود از سایر عوامل ابتلا به پرکاری تیروئید هستند. پرکاری تیروئید در بین زنان شایع تر از مردان (4 به 1) است و بیش تر در سنین 40-20 سالگی بروز می کند. افزایش ترشح هورمون های تیروئید می تواند سطح متابولیک بدن را 100-60 برابر افزایش دهد. این امر باعث بروز دامنه ی وسیعی از علائم زیر می شود.
علایم پرکاری تیروئید کاهش وزن سریع ( علی رغم افزایش اشتها و حتی مصرف زیاد غذا)، بی قراری و تحریک پذیری شدید، کاهش تمرکز، ایجاد حالات و تنش های عصبی، اضطراب و نگرانی ، اختلال خواب، افزایش- ضربان قلب و تپش قلب به دنبال انجام کارهای معمول، افزایش فشار خون، تعریق بیش از حد، ضعف عضلانی، لرزش و تنشهای غیرارادی،( خصوصاً در دستان و انگشتان) مشکلات بینایی و بیرون زدگی غیر طبیعی کره ی چشم یا اگزوفتالمی، گواتر یا بزرگ شدن غده ی تیروئید، افزایش حساسیت و تحریک پذیری نسبت به گرما، تغییر حرکات طبیعی روده ی بزرگ،( اسهال و یبوست) و ریزش مو .
درمان این بیمار به محض تشخیص، باید تحت درمان قرار گیرد. معمولاً از ید رادیواکتیو، داروهای ضد تیروئید و در برخی موارد ازروش های جراحی برای برداشتن بخشی از غده، استفاده می شود. در هر یک از این روش های درمانی، تغییر شیوه ی زندگی، تغییر و اصلاح رژیم غذایی و تطابق فعالیت می توانند نقش بسیار مهمی در جهت بهبودی بیمار داشته باشد.
رژیم غذایی در پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم) 1- از آنجا که میزان انرژی مورد نیاز در این شرایط 60-50 درصد درصد افزایش می یابد، بیماران باید از رژیم پرکالری (حدود 40 کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند. بهتر است بیماران تعداد وعده های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده مقداری کم کنند. نسبت به دریافت توام گواتروژن های طبیعی با داروهای ضد تیروئید باید کاملاً احتیاط نمود، زیرا این ترکیبات می توانند باعث افزایش عوارض جانبی داروها شوند. البته همان طور که اشاره شد پخت مواد غذایی فوق می تواند این اثرات را کاهش دهد. سایر سبزیجات مفید در هیپرتیروئیدیسم عبارت اند از: هویج ، کرفس، فلفل سبز، جعفری، تره آبی، زردآلو ، سیب ، زغال اخته، گریپ فورت و آناناس. تیروئید ارسال شده در مورخه : شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 توسط ghoreshi
مرتبط باموضوع : سینوزیت [ شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 ] 1486 مشاهده
التهاب و عفونت گوش خارجی [ شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 ] 1631 مشاهده
سردرد میگرنی [ شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 ] 1950 مشاهده
پولیپ بینی [ شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 ] 1736 مشاهده
سرومن یا جرم گوش [ شنبه، 23 مرداد ماه، 1389 ] 1764 مشاهده
|
امتیاز دهی به مطلب
|